5746 ve 4691 sayılı Kanunlar

Ar-Ge yapan bir şirketin yararlanabileceği avantajlar iki ayrı düzenlemeden gelir. Biri teknoloji geliştirme bölgeleri, diğeri Ar-Ge ve tasarım merkezi statüsü. İkisi farklı mantıkla çalışır ve birinin sağladığını diğeri her zaman sağlamaz.

Doğru seçim, şirketin yapısına bağlıdır: kaç kişilik ekip, hangi tesiste, ne sıklıkta proje, üretimle iç içe mi yoksa ayrı mı.

İki yol

Teknoloji geliştirme bölgesi (teknopark)

4691 sayılı Kanun kapsamında kurulan bölgelerde faaliyet göstermeye dayanır. Şirket, bölgedeki bir birimde Ar-Ge, yazılım ya da tasarım faaliyeti yürütür. Bu faaliyetten elde edilen kazanç 31 Aralık 2028'e kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisnadır. Aynı tarihe kadar Ar-Ge, tasarım ve destek personeli ücretlerinde gelir vergisi stopajı teşviki, damga vergisi istisnası ve sigorta primi işveren hissesinin yarısının karşılanması uygulanır. Bölgede üretilen belirli yazılım türleri için KDV istisnası da bulunur.

Avantajı hızıdır. Bölgeye kabul edilip birim açıldığında süreç işlemeye başlar. Kısıtı ise faaliyetin bölgede yürütülmesi gerekliliğidir; üretim hattınızla iç içe çalışan bir Ar-Ge ekibi için bu her zaman pratik olmaz.

Ar-Ge ve tasarım merkezi

5746 sayılı Kanun kapsamında, şirketin kendi tesisinde kurulan ve belirli şartları taşıyan birimdir. Ar-Ge merkezinde asgari 15 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli aranır; bazı NACE sınıflarında bu sayı 30'dur. Tasarım merkezinde eşik 10'dur. Ayrıca ayrı fiziksel alan, tanımlı proje portföyü, Ar-Ge yönetim kapasitesi ve raporlama düzeni istenir.

Sağlanan başlıca avantajlar: Ar-Ge ve tasarım harcamalarının tamamının vergi matrahından indirilmesi, gelir vergisi stopajı teşviki, sigorta primi işveren hissesinin yarısının karşılanması, damga vergisi istisnası, gümrük vergisi istisnası ve merkezde kullanılacak yeni makine teçhizat alımlarında KDV istisnası. Kanunun uygulama süresi 31 Aralık 2028'dir.

Avantajı, Ar-Ge'nin üretimle aynı yerde yürütülebilmesidir. Kısıtı ise başvuru ve sürdürme yükünün daha ağır olmasıdır. Statü alındıktan sonra da düzenli raporlama ve denetim vardır.

Karşılaştırma

Bu tablo karar vermeye başlamak içindir. Gerçek karşılaştırma, şirketin personel yapısı ve proje portföyü üzerinden yapılır. Bazı şirketlerde ikisi birlikte kullanılır.

Ne yapıyoruz

Uygunluk ve seçim. Mevcut ekibinizi, projelerinizi ve tesis yapınızı inceleyip hangi yolun uygun olduğunu çıkarıyoruz. Personel eşiğine yakınsanız, eşiği karşılamak için gereken ilaveyi de hesaplıyoruz.

Teknopark başvurusu. Bölge seçimi, başvuru dosyası, proje tanımları ve birim kuruluşu.

Ar-Ge merkezi başvurusu. Organizasyon şeması, personel yapısı, proje portföyü, fiziki alan planı ve başvuru dosyasının hazırlanması. Değerlendirme sürecinin takibi.

Uygulama düzeni. Statü alındıktan sonra proje takip sistemi, zaman çizelgesi kaydı, harcama ayrıştırması ve raporlama düzeninin kurulması. Bu düzen kurulmazsa denetimde sorun çıkar.

Ar-Ge hibeleri. TÜBİTAK ve KOSGEB'in Ar-Ge programlarına başvuru. Statü ile hibenin birlikte kullanılması hâlinde kalem ayrımının yapılması.

Sık yapılan hatalar

Projeleri sonradan yazmak. Ar-Ge projelerinin tanımı, başlangıç tarihi ve çıktısı baştan kayıt altına alınmalıdır. Geriye dönük yazılan proje tanımı denetimde zayıf kalır.

Zaman çizelgesi tutmamak. Personelin Ar-Ge faaliyetine ayırdığı sürenin kaydı, istisnaların dayanağıdır.

Harcamaları ayrıştırmamak. Ar-Ge harcamalarının muhasebede ayrı izlenmesi gerekir.

Personel eşiğini gözden kaçırmak. Eşik altına düşüldüğünde statü riske girer. Sayı üçer aylık ortalamalarla hesaplandığı için personel hareketleri takip edilmelidir.

Ücret teşvikindeki tavanı hesaba katmamak. Stopaj teşviki ve damga vergisi istisnası, brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısımla sınırlıdır. Yüksek ücretli personelde teşvikin karşılığı bu tavanla belirlenir.

Girişim sermayesi fon yükümlülüğünü atlamak. İstisna kazancı belirli bir tutarı aşan firmalar, bu kazancın bir bölümünü girişim sermayesi fonlarına ya da kuluçka merkezindeki girişimcilere aktarmakla yükümlüdür. Yükümlülük yerine getirilmezse istisna kazancın bir kısmı istisnadan yararlanamaz.

Hibe ile istisnayı karıştırmak. Statü bir vergi avantajıdır, hibe ise proje bazlı nakit destektir. İkisi farklı süreçlerdir.

Kaynak ve güncellik

Bu sayfa 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ve bunların uygulama yönetmelikleri esas alınarak hazırlandı. Ücret teşvikindeki kırk kat sınırı 7555 sayılı Kanunla getirilmiştir. Son gözden geçirme: 23 Eylül 2026.

Nasıl başlıyoruz

İlk görüşmede Ar-Ge ekibinizi, yürüyen projelerinizi ve tesis yapınızı konuşuyoruz. Ardından hangi yolun uygun olduğunu, hangi eşikleri karşıladığınızı ve neyin eksik olduğunu yazılı olarak paylaşıyoruz. Bu değerlendirme ücretsizdir.