OSB teşvikleri rehberi, muafiyetler ve arsa tahsisi

Organize sanayi bölgesi, sanayi yatırımlarının planlı bir alanda ve ortak altyapıyla yapılmasını sağlayan bölgedir. Bir yatırımın OSB içinde ya da dışında yapılması üç ayrı yerde karşılık bulur: teşvik belgesindeki sigorta primi desteği, vergi ve harç muafiyetleri, altyapı maliyeti.

Bu rehber her birini ayrı ayrı ele alır ve konuyla ilgili en yaygın yanlış bilgileri düzeltir.

1. Teşvik belgesindeki karşılığı

Yürürlükteki 9903 sayılı Karara göre, teşvik belgesi düzenlenen yatırımlar organize sanayi bölgesinde ya da endüstri bölgesinde gerçekleştirilirse, sigorta primi işveren hissesi desteğinden bulundukları bölgenin bir alt bölgesinde geçerli olan şart ve sürede yararlanır. Kararda sayılan ilçelerde yatırım yapılması hâlinde iki alt bölge uygulanır. Altıncı bölgedeki yatırımlarda ise geçerli süreye iki yıl eklenir.

Alt bölgeye geçmek, desteğin süresini uzatır. Bölgeler arasındaki fark özellikle istihdamı yüksek yatırımlarda belirgindir.

Önemli bir düzeltme. Eski sistemde OSB kaynaklı alt bölge avantajı vergi indirimini de kapsıyordu. Yürürlükteki Kararda bu geçiş yalnızca sigorta primi işveren hissesi desteği için tanımlanmıştır. Vergi indiriminde yatırıma katkı oranı, yatırımın hangi programa girdiğine göre belirlenir; OSB kaynaklı ayrı bir yükseltme yoktur.

2. Vergi ve harç muafiyetleri

Emlak vergisi konusundaki yaygın yanlış bilgi şudur: "İnşaatın bittiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren beş yıl muafiyet." Bu, 2017 öncesindeki rejimdir. Yapılan değişiklikle geçici muafiyet daimi muafiyete dönüştürüldü. Buna rağmen beş yıl bilgisi hâlâ çok sayıda sitede duruyor.

Bir ayrım daha var. OSB tüzel kişiliğinin kendi işlemlerine ilişkin muafiyetler ile bölgedeki katılımcı firmalara sağlanan muafiyetler aynı şey değildir. Kanunun OSB tüzel kişiliğine tanıdığı genel muafiyet, bölgedeki firmalar için otomatik olarak geçerli olmaz.

3. Altyapı ve işletme tarafı

Yol, elektrik, doğalgaz, su ve atık su altyapısı hazır gelir. Atık su arıtma tesisi ortaktır ve bölgenin kendi tesisini işletmesi hâlinde belediyece atık su bedeli alınmaz. İmar ve ruhsat süreçleri bölge yönetimi üzerinden yürür.

Enerji tarafında sabit bir kanuni indirim beklemeyin. Kanun, katılımcıların enerji giderlerine ilişkin düzenlemelerin serbest piyasa fiyatlarına müdahale edilmeksizin ayrıca yapılacağını söyler. Bölgeden bölgeye değişen uygulamalar olabilir; bir yer seçimi kararında bunu ilgili bölge yönetiminden teyit etmek gerekir.

Arsa tahsisi ve 2024 değişikliği

Bedelli tahsis, ilgili bölge yönetiminin usulüne göre yapılır. Başvuruda yatırım konusu, planlanan istihdam, üretim kapasitesi ve enerji ihtiyacı sorulur.

Bedelsiz tahsiste ise 2024 yılında önemli bir değişiklik oldu. OSB yönetimlerinin kendi inisiyatifiyle bedelsiz arsa tahsis etme yetkisi kaldırıldı. Bedelsiz tahsis artık Bakanlıkça belirlenen ilçe listesi üzerinden, ayrı bir yönetmelik çerçevesinde yürüyor.

Asgari istihdam şartı parsel büyüklüğüne göre kademelidir; parsel büyüdükçe taahhüt edilecek istihdam sayısı artar. Yatırımın imalat sanayii kapsamında olması gerekir.

Yatırım planınızı bedelsiz tahsis varsayımıyla kurduysanız, önce bulunduğunuz ilçenin listede olup olmadığını ve parsel büyüklüğüne karşılık gelen istihdam taahhüdünü kontrol edin.

OSB dışı yatırım ne zaman daha mantıklı

OSB her yatırım için doğru cevap değildir:

• Hammadde kaynağına yakınlık zorunluysa (maden, tarımsal ürün, su kaynağı)
• Bölgenin sektör planı sizin faaliyetinizi kapsamıyorsa
• İhtiyacınız olan parsel büyüklüğü bölgede yoksa
• Liman ya da sınır kapısına yakınlık belirleyiciyse
• Gelecekte genişleme ihtimali yüksek ve komşu parsel tahsisi belirsizse

Buna karşılık altyapı maliyeti yüksek, enerji tüketimi fazla ve atık su üreten yatırımlarda OSB'nin sağladığı fark genellikle belirleyici olur.

Karar, teşvik farkı ile işletme maliyeti farkının aynı tabloda toplanmasıyla verilir. On yıllık bir bakışta arsa maliyetindeki fark, altyapı ve arıtma maliyetindeki farkın altında kalabilir.

İhtisas OSB ve endüstri bölgesi

İhtisas OSB, belirli bir sektöre ayrılmış organize sanayi bölgesidir. Aynı sektörün tedarikçileri bir arada olduğu için lojistik ve servis tarafında avantaj sağlar. Bazı ihtisas bölgelerinde sektöre özgü ortak tesisler bulunur.

Endüstri bölgesi farklı bir statüdür ancak teşvik tarafındaki alt bölge uygulaması bakımından OSB ile aynı şekilde değerlendirilir.

Kaynak ve güncellik

Bu rehber 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, 492 sayılı Harçlar Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar esas alınarak hazırlandı. Bedelsiz tahsis kuralları 2024 tarihli yönetmelik değişikliğine dayanır. Son gözden geçirme: 23 Eylül 2026.

Sonraki adım

Yer seçimi kararı vermeden önce iki senaryoyu yan yana koyalım: OSB içi ve OSB dışı. Yatırımın toplam maliyeti, alınacak destek ve on yıllık işletme gideri farkı aynı tabloda görünür. Bu ilk değerlendirme ücretsizdir.